မှတ်ဉာဏ်နှင့်သင်ယူခြင်း

မှတ်ဉာဏ်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာအတိတ်ကိုပြန်အမှတ်ရရန်မဟုတ်ဘဲအနာဂတ်ကိုမျှော်လင့်ရန်ဖြစ်သည်။ မှတ်ဉာဏ်သည်ခန့်မှန်းရန်အတွက်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ မှတ်ဉာဏ်နှင့်သင်ယူမှု

- Alain Berthoz

အောက်တွင် သင်ကြားမှုစွမ်းအားနှင့်ပတ်သက်သော TED ဆွေးနွေးပွဲနှစ်ခုဖြစ်သည်။

ပထမအချက်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ တိုးတက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း၏ စွမ်းအားအပေါ် စတန်းဖို့ဒ် ပါမောက္ခ ကာရိုဒွက်ခ် က ဆိုသည်။ သူမ၏အချက်မှာ ကြိုးစားခြင်း၏ “ကြိုးစားမှုနှင့် အခက်အခဲ” ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ သင်ယူပြီး တိုးတက်နေချိန်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ အာရုံကြောများ ချိတ်ဆက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်နေသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို prefrontal cortex တွင် မီးခိုးရောင်ပစ္စည်း/ နျူရွန်များ တည်ဆောက်ရာတွင် ကူညီရန် စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။

ဒုတိယကတော့ Angela Lee Duckworth က အောင်မြင်မှုဖန်တီးရာမှာ “grit” ဆိုတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားပါတယ်။

Pavlovian ကိုက်

သင်ယူခြင်းသည်အတွေ့အကြုံမှရရှိသောအပြုအမူပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်ကျွန်ုပ်တို့၏ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်ကူညီပေးသည်။ ဂန္ထဝင်အေးစက်ခြင်းဆိုသည်မှာတစ်ခါတစ်ရံ“ Pavlovian အေးစက်” ဟုရည်ညွှန်းလေ့ရှိသောသင်ယူမှုပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထပ်ခါတလဲလဲအသံမြည်သည့်အစာနှင့်အစားအစာများနှင့် Pavlov ၏ခွေးသည်ခေါင်းလောင်းသံတစ်ခုတည်းကိုတံတွေးထွေးစေသည်။ Pavlovian အေးစက်၏အခြားဥပမာများကစိုးရိမ်ပူပန်မှုကိုခံစားရရန်သင်ယူခြင်းဖြစ်သည်။

သင့်ရဲ့နောက်ဘက်-အမြင်မှန်ထဲမှာရဲတပ်ဖွဲ့အလင်းအိမ်မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ်၏မျက်မှောက်မှာ 1); သို့မဟုတ်
2) သင်သွားဆရာဝန်၏ရုံးခန်းမှာအသံကိုကြားရတဲ့အခါ။

တစ်ဦးကလေ့ porn အသုံးပြုသူအချို့လုပ်ရပ်များကြည့်ရှု, ဖန်သားပြင်အားမိမိလိင်စိတ်နိုးထအခြေအနေ, ဒါမှမဟုတ်ဗီဒီယိုဗီဒီယိုမှကလစ်နှိပ်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

ဤအပိုင်းသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ McGill တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်လုပ်ထားသော open source လမ်းညွှန် “ The brain from top to bottom ” မှ အကြောင်းအရာများကို အခြေခံထားသည် ။ ပိုမိုလေ့လာလိုပါက အထူးအကြံပြုလိုပါသည်။

သင်ယူကျွန်တော်တို့ကိုဝယ်ယူသတင်းအချက်အလက်ကျွန်ုပ်တို့၏အပြုအမူကိုသြဇာလွှမ်းမိုးနိုင်မထိခိုက်စေ (စိတ်ခံစားမှု) ပြည်နယ်များနှင့်တွေ့ကြုံထိန်းသိမ်းထားပေးနိုင်ပါတယ်တဲ့ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သင်ယူဒီကိုယ်တွင်းကလီစာတွေကိုအဆက်မပြတ်ပိုကောင်းကျနော်တို့ခဲ့ကြသောအတှေ့အကွုံကိုထင်ဟပ်ရန်၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းပုံကိုအထူးပြုထားတဲ့အတွက်ဦးနှောက်၏အဓိကလှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပါတယ်။

သင်ယူခြင်းသည်အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်၏ပထမအဆင့်ဖြစ်သော encoding နှင့်နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏ရလဒ် - မှတ်ဉာဏ် - ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်အထွေထွေဗဟုသုတများ၏ဇွဲဖြစ်သည်။

ဒါပေမယ့် မှတ်ဉာဏ်က အပြည့်အဝ သစ္စာမရှိပါဘူး။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို သင်မြင်တဲ့အခါ၊ သင့်ဦးနှောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးက နျူရွန် အုပ်စုတွေ ဟာ ၎င်းရဲ့ပုံသဏ္ဍာန်၊ အရောင်၊ အနံ့၊ အသံစတဲ့ အချက်အလက်တွေကို လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ ပြီးရင် သင့်ဦးနှောက်က ဒီနျူရွန်အုပ်စုအမျိုးမျိုးကြား ချိတ်ဆက်မှုတွေကို ဆွဲယူပြီး ဒီဆက်ဆံရေးတွေကို အရာဝတ္ထုအပေါ် သင့်ရဲ့အမြင်ကို ဖွဲ့စည်းပါတယ်။ ထို့နောက်မှာ၊ အရာဝတ္ထုကို သင်မှတ်မိချင်တဲ့အခါတိုင်း ဒီဆက်ဆံရေးတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရပါမယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီရည်ရွယ်ချက်အတွက် သင့်ဦးနှောက်ရဲ့ အပေါ်ယံလွှာက လုပ်ဆောင်တဲ့ parallel processing က အရာဝတ္ထုအပေါ် သင့်ရဲ့မှတ်ဉာဏ်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါတယ်။

ထို့အပြင်သင်၏ ဦး နှောက်၏မှတ်ဉာဏ်စနစ်များတွင်သီးခြားသတင်းအချက်အလက်များကိုရှိပြီးသားဗဟုသုတနှင့်ဆက်စပ်သောအချက်အလက်များထက်ထိရောက်စွာအလွတ်ကျက်မှတ်နိုင်သည်။ သတင်းအချက်အလက်အသစ်နှင့်သင်သိထားပြီးဖြစ်သောအရာများအကြားဆက်နွယ်မှုများလေလေသင်ပိုမိုလေ့လာသင်ယူလေလေဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ သင်သည်ခန္ဓာဗေဒနှင့်ပတ်သက်သောဗဟုသုတအနည်းငယ်ရှိပါကသို့မဟုတ်သီချင်းကိုသိရှိပြီးဖြစ်ပါကတင်ပါးရိုးသည်ပေါင်အရိုးနှင့်ပေါင်အရိုးဒူးအရိုးတို့နှင့်ဆက်စပ်နေကြောင်းမှတ်မိရန်လွယ်ကူသောအချိန်ရလိမ့်မည်။

စိတ်ပညာရှင်ဘယ်လိုထိထိရောက်ရောက်မှတ်ဉာဏ်လုပ်ဆောင်ချက်များကိုသြဇာလွှမ်းမိုးနိုင်သောအချက်များများစွာဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။

၁) သတိရှိမှု၊ နိုးကြားမှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် အာရုံစူးစိုက်မှုအဆင့် ။ အာရုံစူးစိုက်မှုသည် အချက်အလက်များကို မှတ်ဉာဏ်ထဲသို့ ထွင်းထုသည့်ကိရိယာဖြစ်သည်ဟု မကြာခဏဆိုလေ့ရှိသည်။ အာရုံစူးစိုက်မှုသည် အာရုံကြောဖွံ့ဖြိုးမှုကို ပျော့ပျောင်းစေသော ဖြစ်စဉ်၏ အခြေခံဖြစ်သည်။ အာရုံစူးစိုက်မှု ချို့တဲ့ခြင်းသည် မှတ်ဉာဏ်စွမ်းဆောင်ရည်ကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေနိုင်သည်။ မျက်နှာပြင်အချိန် အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းသည် အလုပ်လုပ်သော မှတ်ဉာဏ်ကို ပျက်စီးစေပြီး ADHD နှင့်ဆင်တူသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အချက်အလက်များကို ထပ်ခါတလဲလဲ လုပ်ဆောင်ပြီး ပေါင်းစပ်ရန် အသိစိတ်ဖြင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ မှတ်ဉာဏ်စွမ်းရည်ကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ လိင်စိတ်နိုးကြွစေသော အရာများကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှင်သန်မှုကို မသိစိတ်ဖြင့် မြှင့်တင်ပေးသည့် လှုံ့ဆော်မှုများသည် ဆွဲဆောင်မှုရှိရန် အသိစိတ်ဖြင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ ၎င်းကို ထိန်းချုပ်ထားရန် အသိစိတ်ဖြင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ရန် လိုအပ်သည်။

၂) စိတ်ဝင်စားမှု၊ လှုံ့ဆော်မှုအစွမ်းသတ္တိနှင့် လိုအပ်ချက် သို့မဟုတ် လိုအပ်ချက် ။ ဘာသာရပ်က ကျွန်ုပ်တို့ကို ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့အခါ သင်ယူရတာ ပိုလွယ်ကူပါတယ်။ ထို့ကြောင့် လှုံ့ဆော်မှုသည် မှတ်ဉာဏ်ကို မြှင့်တင်ပေးသည့် အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောင်းတွင် သင်ယူရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသော ဘာသာရပ်များတွင် အမြဲတမ်း ကောင်းစွာ မအောင်မြင်သော လူငယ်အချို့သည် ၎င်းတို့အကြိုက်ဆုံး အားကစားများ သို့မဟုတ် ဝဘ်ဆိုက်များအကြောင်း စာရင်းအင်းများအတွက် အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော မှတ်ဉာဏ်ရှိလေ့ရှိသည်။

၃) မှတ်မိရမည့် အကြောင်းအရာနှင့် ဆက်စပ်နေသော စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ (စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ) တန်ဖိုးများ နှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ စိတ်နေစိတ်ထား နှင့် စိတ်ခံစားမှုပြင်းထန်မှု။ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားသောအခါ ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်ခံစားမှုအခြေအနေသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ မှတ်ဉာဏ်ကို များစွာလွှမ်းမိုးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသည် အလွန်စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည် သို့မဟုတ် နှိုးဆွပေးသည်ဆိုလျှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းအကြောင်း အထူးရှင်းလင်းသော မှတ်ဉာဏ်ကို ဖန်တီးလိမ့်မည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ လူအများစုသည် မင်းသမီးဒိုင်ယာနာ၏ သေဆုံးမှုအကြောင်း သို့မဟုတ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုများအကြောင်း သိရှိခဲ့သည့်အချိန်ကို မှတ်မိကြသည်။ မှတ်ဉာဏ်တွင် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ အဖြစ်အပျက်များကို စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့ စိတ်လှုပ်ရှားနေချိန် သို့မဟုတ် တင်းမာနေချိန်တွင် ပိုမိုများပြားသော ပမာဏဖြင့် ထုတ်လွှတ်သည့် အာရုံကြောထုတ်လွှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် norepinephrine/noradrenaline ပါဝင်သည်။ Voltaire ပြောခဲ့သကဲ့သို့၊ နှလုံးသားကို ထိမိသောအရာသည် မှတ်ဉာဏ်တွင် ထွင်းထုထားသည်။

၄) တည်နေရာ၊ အလင်းရောင်၊ အသံ၊ အနံ့ ... အတိုချုပ်ပြောရရင် မှတ်မိတဲ့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုလုံးကို မှတ်မိနေတဲ့အချက်အလက်တွေနဲ့အတူ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မှတ်ဉာဏ်စနစ်တွေဟာ အခြေအနေနဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချက်အလက်တစ်ခုကို မှတ်မိဖို့ အခက်အခဲရှိတဲ့အခါ၊ ဘယ်ကသင်ယူခဲ့တာလဲ၊ ဒါမှမဟုတ် သင်ယူခဲ့တဲ့ စာအုပ် ဒါမှမဟုတ် ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ပြန်အမှတ်ရခြင်းအားဖြင့် ပြန်လည်ရယူနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီစာမျက်နှာမှာ ပုံတစ်ပုံရှိပါသလား။ အချက်အလက်တွေက စာမျက်နှာရဲ့ အပေါ်ဆုံးမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အောက်ဆုံးမှာလား။ အဲဒီလိုအရာတွေကို "ပြန်လည်မှတ်မိတဲ့ အညွှန်းကိန်းများ" လို့ခေါ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ သင်ယူနေတဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့အတူ အခြေအနေကိုလည်း အမြဲမှတ်မိနေတဲ့အတွက် ဒီအခြေအနေကိုလည်း ပြန်အမှတ်ရခြင်းအားဖြင့် အချက်အလက်ကိုယ်တိုင်ကို ဆက်စပ်မှုများစွာနဲ့ ပြန်လည်မှတ်မိနိုင်ပါတယ်။

မေ့ကျွန်တော်တို့နေ့တိုင်းစီမံဆောင်ရွက်ကြောင်းသတင်းအချက်အလက်များ၏ကြီးမားတဲ့ငွေပမာဏကိုဖယ်ရှားပစ်ပေမယ့်ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဦးနှောက်ကအနာဂတျမှာမလိုအပ်ပါလိမ့်မယ်ဆုံးဖြတ်ကြောင်းရပေးနိုင်ပါတယ်။ အိပ်စက်ခြင်းဤလုပ်ငန်းစဉ်နှင့်အတူကူညီပေးသည်။

Unsplash ရှိ Marcos Paulo Prado၊ Nathana Rebouças တို့၏ ဓာတ်ပုံများ။